CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) là gì?

Dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) là việc uống thuốc hàng ngày để dự phòng HIV cho những người chưa nhiễm HIV.

Thuốc PrEP được dùng hiện tại ở Việt Nam là viên kết hợp Tenofovir disoproxil fumarate-emtricitabine (TDF/FTC) có hàm lượng 300/200mg.

PrEP có hiệu quả thế nào?

Theo Tổ chức y tế Thế giới, PrEP có thể làm giảm tới 90% nguy cơ nhiễm HIV qua đường tình dục. Ở người tiêm chích ma tuý, PrEP làm giảm tới 70% nguy cơ nhiễm HIV nếu uống hàng ngày.

Một số nghiên cứu còn cho thấy hiệu quả dự phòng cao hơn ở người đồng tính nam (nam có quan hệ tình dục với nam), song tính nam (người nam có quan hệ tình dục với cả nam và nữ) và chuyển giới nữ.

Cần chú ý rằng PrEP tuy rất hiệu quả để dự phòng HIV nhưng lại không có tác dụng dự phòng các bệnh lây truyền qua đường tình dục (BLTQĐTD). Để dự phòng BLTQĐTD như lậu, giang mai, chlamydia, cần dùng bao cao su.

Cần uống PrEP liên tục một thời gian thì thuốc mới đạt hiệu quả tối đa.

Uống PrEP bao lâu thì có hiệu quả?

Cần uống PrEP một thời gian trước khi phơi nhiễm với HIV thì thuốc mới có tác dụng bảo vệ.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, đối với quan hệ tình dục đường hậu môn, PrEP đạt được tác dụng bảo vệ sau 7 ngày dùng thuốc liên tục. Đối với quan hệ tình dục qua đường âm đạo và tiêm chích ma tuý, PrEP đạt tác dụng dự phòng HIV sau 21 ngày dùng thuốc liên tục. Để duy trì tác dụng, cần uống PrEP hàng ngày theo chỉ định.

PrEP có an toàn không?

Đa số người dùng PrEP không thấy hoặc chỉ thấy tác dụng phụ rất nhẹ. Một số người có thể thấy buồn nôn một chút trong những ngày đầu dùng PrEP, nhưng tác dụng phụ này thường hết ngay trong 1 tuần đầu. Chưa thấy ai có tác dụng phụ nặng nề hoặc gây nguy hiểm đến tính mạng khi dùng PrEP.

Nếu bạn đang uống PrEP và thấy có tác dụng phụ nặng hoặc kéo dài không hết, hãy đến cơ sở y tế ngay.

Tôi có nên xem xét việc uống PrEP?

PrEP là phòng lây nhiễm HIV cho người có nguy cơ cao mắc HIV qua quan hệ tình dục hoặc tiêm chích ma tuý. PrEP có thể phù hợp với bạn nếu bạn có xét nghiệm HIV âm tính và có bất cứ điều nào sau đây

  • Có bạn tình là người có HIV(+)
  • Có nhiều bạn tình, hoặc bạn tình của bạn có nhiều bạn tình, hoặc bạn tình của bạn có nguy cơ cao nhiễm HIV (ví dụ tiêm chích ma tuý) mà bạn lại có lúc không sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục
  • Đã từng mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục (ví dụ: sùi mào gà, lậu, giang mai)
  • Dùng chung dụng cụ tiêm chích ma tuý

Để bắt đầu dùng PrEP, bạn cần đến cơ sở y tế để được xét nghiệm HIV, khám và tư vấn. Nếu PrEP phù hợp với bạn, bạn sẽ nhận thuốc tại cơ sở y tế và tái khám thường xuyên mỗi 3 tháng.

PrEP có đắt không: Giá của thuốc và xét nghiệm là bao nhiêu?

Hiện nay thuốc PrEP được miễn phí tại các phòng khám do CDC hỗ trợ.

Xét nghiệm có chỉ định khi uống PrEP cũng được chi trả nếu giá không vượt quá 300,000VND/xét nghiệm. Vì thế hầu hết khách hàng không phải chi trả gì hoặc chỉ chi trả rất ít khi uống PrEP.

Cần phải làm xét nghiệm gì khi uống PrEP?

Người muốn dùng PrEP cần được làm định kỳ các xét nghiệm sau: xét nghiệm HIV, kiểm tra chức năng thận, viêm gan B, viêm gan C và sàng lọc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như giang mai, lậu, chlamydia.

Xét nghiệm HIV là quan trọng nhất trước khi bắt đầu uống PrEP và ở mỗi lần khám.

Người uống PrEP cần làm xét nghiệm HIV ít nhất 3 tháng một lần, nếu âm tính thì có thể tiếp tục dùng PrEP, nếu dương tính sẽ cần chuyển sang điều trị ARV bằng 3 thuốc. Thuốc PrEP gồm 2 thuốc và chỉ có tác dụng dự phòng HIV cho người chưa mắc HIV chứ không có tác dụng điều trị nếu bạn đã có HIV dương tính.

Tôi cần uống PrEP trong bao lâu?

PrEP cần uống hàng ngày mới có hiệu quả, nhưng không phải thuốc dùng cả đời. Bạn có thể ngừng uống PrEP vì một trong số lý do như sau:

  • Bạn không còn nguy cơ cao nhiễm HIV
  • Bạn không thể nhớ uống thuốc hàng ngày, hay quên thuốc. Trường hợp này bạn có thể dùng biện pháp khác để dự phòng HIV
  • Bạn gặp tác dụng phụ nặng nề khi uống PrEP và bác sĩ quyết định dừng kê đơn sau khi khám

Việc dừng và/hoặc bắt đầu lại PrEP cần được thảo luận nhân viên y tế nơi bạn khám, vì PrEP có thể không còn tác dụng bảo vệ sau vài ngày dừng thuốc và cần một thời gian uống lại thì PrEP mới phát huy hiệu quả tối đa.

Nếu đang uống PrEP rồi thì tôi có cần dùng bao cao su khi quan hệ tình dục không?

PrEP rất tốt để dự phòng HIV nếu uống hàng ngày, tuy nhiên nó không có tác dụng bảo vệ bạn khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục (BLTQĐTD) khác như giang mai, lậu, chlamydia.

Bao cao su có thể dự phòng cả HIV và BLTQĐTD khác, với điều kiện dùng đúng và liên tục ở tất cả các lần quan hệ.

Vì thế bạn cần cân nhắc việc sử dụng bao cao su nếu có nguy cơ lây các BLTQĐTD, hoặc nếu muốn tránh thai.

Nếu tôi mới bị phơi nhiễm với HIV, tôi có thể dùng PrEP không?

Không, PrEP phải uống trước khi có phơi nhiễm với HIV thì mới có tác dụng bảo vệ. PrEP là viết tắt của dự phòng trước phơi nhiễm.</p

Nếu bạn nghĩ là bạn đã bị phơi nhiễm với HIV, bạn có thể cần dùng thuốc dự phòng sau phơi nhiễm, bắt đầu uống trong vòng 72 giờ kể từ khi bị phơi nhiễm. Hãy đến cơ sở y tế nơi cung cấp dịch vụ dự phòng sau phơi nhiễm để được khám và nhận thuốc.